Agos Gazetesi Genel Yayın Direktörü Hrant Dink’in 19 Ocak 2007 tarihinde gazeteye sahiplik eden Sebat Apartmanı önünde katledilmesinin üzerinden 14 yıl geçti. Cinayeti aydınlatması beklenen yargı süreci 124’üncü celselere geldi. Yüzlerce klasörün biriktiği davada 5 defa heyet değişti. Yargılama süreci cinayetin kimler tarafından, kimlerin verdiği buyruk ve talimatlar kapsamında gerçekleştirildiğini ortaya çıkarabilecek nitelikte olmadı.

Dink davasının birinci duruşması 2007 Temmuz’unda görüldü. Bu davada toplamda 18 kişi yargılanıyordu. 2010’da Dink ailesi avukatları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurdu. AİHM mahkûmiyet kararında, “kamu görevlilerine ait aktif soruşturma yapılmadığı” tarafında karar verdi. 26 Ocak 2016’da Yargıtay kararıyla Dink suikastı ana davası, kamu vazifelilerinin ihmali davasıyla birleştirildi. Kamu vazifelilerinin soruşturulması fakat bu tarihten sonra başlayabildi.

Gelinen etapta 7’si tutuklu, 13 firari, 76 sanıklı yargılandığı dava kapsamında yargılanan isimler ortasında Fetullah Gülen, eski savcı Zekeriya Öz, devrin Trabzon Vilayet jandarma Kumandanı Ali Öz, devrin Emniyet İstihbarat Dairesi Lideri Ramazan Akyürek, cinayetin işlendiği devir Trabzon Emniyet Müdürü olan Reşat Altay, Trabzon İstihbarat Şube Müdürü olan Engin Dinç, cinayetin işlendiği sırada İstanbul Vilayet Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah, İstanbul İstihbarat Şube Müdürü Ahmet İlhan Güler üzere isimler yer alıyor.

Nerdeyse başından bu yana duruşmaları takip eden gazeteciler Canan Coşkun ve Elif Akgül’le Dink cinayeti yargılamasını, türlü taraflarıyla mahkeme salonunda nelere tanıklık ettiklerini konuştuk.

canan coskun portre ishan erdinc f SQ46 Canan Coşkun: Gözümüzün önünde devam eden hukuksuzluğa tanıklık etmek zorundayız. (Fotoğraf: İşhan Erdinç)

‘SANIKLAR ARBEDE EDİYOR KARŞIMIZDA’

Canan Coşkun, Hrant Dink davasını Aralık 2013’ten beri takip ediyor. Coşkun, bu ısrarlı takibin yalnızca gazetecilik refleksiyle ilgili olmadığını söylüyor. Bunun yanında, ironik bir biçimde mahkemelerde yaşanan hukuksuzluğun altını çiziyor:

“Adaletin tesis edildiği yer olduğu savını taşıyan mahkemelerde, gözümüzün önünde devam eden hukuksuzluğa tanıklık etmek zorundayız. Manevi bir kıymeti de var. Söz özgürlüğünü kullandığı için öldürülen bir meslek büyüğümüzün davasını takip ediyoruz. Sanıklar arbede ediyor karşımızda, birbirlerini suçluyorlar. Davanın sanıkları birbiriyle arbede ederken, birbirini suçlarken aslında devletin işleyişini de bize gösteriyorlar. Bu türlü rezillikler yaşanırken biz de tanıklık etmek zorundayız diye düşünüyorum.”

‘MİT HİÇBİR HALDE BU DAVAYA KARIŞTIRILMADI’

Coşkun, devlet düzeneklerini anlamaya ait bu davanın pek çok istikametiyle ele alınabileceğini söylüyor ve MİT vazifelileri hakkında bugüne dek dava açılmadığına dikkat çekiyor:

“Emniyetinden jandarmasına kadar pek çok kamu vazifelisi yargılanıyor lakin hiç konuşulmayan ancak en çok konuşulması gereken kısmı devletin bütün kurumları birbirine girmişken MİT’ın bu davaya hiç karıştırılmaması. Şöyle bir şey de yaşandı. Başbakanlık Teftiş Şurası (BTK) geçmişte bir rapor hazırlamıştı. Bu konseyin üç üyesi şahit olarak dinlendi. Şahit olarak dinlenen BTK üyesi Yasemin Tuğçe İnan, Trabzon’daki incelemeler sırasında MİT Bölge Başkanlığı’na gittiklerini ve bilgi istediklerini anlattı. MİT Bölge Başkanlığı’na ‘bize bir kırıntı verin’ demişler. Karşılık ‘Size kırıntı verirsek o sizi fırına götürür’ olmuş. Akın Gürlek’in bu davaya atanmasından sonra tam manasıyla koşar adım karara gidiliyor. Akın Gürlek’ten evvelki heyet MİT vazifelilerinin şahit olarak dinlenmesini kabul etmişti. Akın Gürlek geldi ve bu karardan geri döndü. Şubat ayında kararın verileceğini düşünüyoruz. Verilen karar bizi o fırına asla yaklaştırmayacak. Biz, bu davada cinayete ortak olan devleti izliyoruz.”

‘MAHKEMEDE BAKIN BİZ NASIL ADİLİZ ROLÜ KESİLİYOR’

15 Temmuz darbe teşebbüsü iddianameleri ile savcılık, Dink cinayetini, “darbe kalkışmasına giden süreçte bu yolda bu emel için attırılan birinci kurşun” olarak kabul etti.

Coşkun tam burada davanın ‘FETÖ çuvalına’ atıldığını söylüyor ve şöyle devam ediyor: “Bu davada yargılanan sanıkların, kamu vazifelilerinin geçmişte Fethullahçı yapının yürüttüğü alanda faaliyet gösteren sanıklar olduğu asla inkâr edilemez lakin bu cinayeti tek başlarına yapmadılar.”

Coşkun’a tüm bunların ışığında çok müddettir mahkemede ne oluyor o vakit diye soruyorum. Şöyle yanıtlıyor:

“Son perdesi rezil bir oyunculukla tamamlanan bir tiyatro aslında. Tiyatrocu arkadaşlar kızmasın. ‘Neyin rolü?’ diye soralım. Son 4 yılda, ‘bakın biz nasıl adiliz’ rolü kesiliyor.’

‘YAKIN TARİHLİ BİR DURUŞMADA SAVCI UYUMUŞTU’

Coşkun, davanın gün geçtikçe kamuoyunun ilgisinden uzaklaştığını, salonda heyet ve birkaç gazeteciyle duruşmaların geçtiğini anlatıyor:

“İlk duruşmayı hatırlıyorum. Yer yoktu. Artık dağınık, geniş geniş oturduğumuz salonda tek bir sandalyede iki kişi oturmaya çalışıyorduk. Artık topu topu 5- 6 gazeteci takip ediyor. Sanıkların gelmediği duruşmalar bile yapıldı. Yalnız bir hali var davanın. Bunda yargılamanın bu kadar uzun sürmesinin natürel ki de bir tesiri var. Yakın tarihli bir duruşmada savcı uyumuştu. Uykunun rehavetiyle nefes alışverişini izlemiştik.”

elif akgul ELbB Elif Akgül: Dink davası gelinen noktada ‘misyonunu’ doldurduğu için siyasi çevrelerce çok fazla ilgi görmüyor.

‘DEVLET DEDİĞİMİZ ŞEYİN ETE KEMİĞE BÜRÜNMÜŞ HALİNİ İZLİYORUZ’

Gazeteci Elif Akgül, 2011’den bu yana davayı takip ediyor. “Mesleki manada da Hrant Dink davası girdiğim birinci dava haberiydi. 10 yıl boyunca gidemediğim duruşma sayısı 3 falandır” diyor.

Akgül’e yargılama boyunca aklından çıkmayacak şeyleri soruyorum. Şöyle yanıtlıyor:

“Cinayetin işlendiği devirde İstanbul Vilayet Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah savunma yaparken yeniden tıpkı devirde İstanbul İstihbarat C Şube Müdürü olan Ali Fuat Yılmazer kalkıp ‘Sen o devir Devrimci Karargâh operasyonu için beni alnımdan öpmedin mi?’ demişti. Devrimci Karargâh davasını hatırlarsak şayet saçmalık ötesi, gerçeküstü torba bir davaydı. Yeniden sanık Ali Fuat Yılmazer’in Emine Erdoğan’dan ‘yenge’ diye bahsettiği anlar dahi oldu. Emniyet İstihbarat Dairesi Lideri Ramazan Akyürek, İstanbul Vilayet Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah’ın kendisinden belgeyi yok etmek istediğini söylerken Cerrah ve İstanbul teşkilatı karşı çıkmıştı. Bu türlü çok şey yaşandı. Birbirlerini nasıl kolladıklarını, yeri gelince nasıl kutuplaştıklarını da gördük. Devlet dediğimiz şeyin baya ete kemiğe bürünmüş halini gördük orada.”

“Benim açımdan 15 Temmuz sonrası çarpıcıydı. Ali Fuat Yılmazer ve Raman Akyürek’i uzun devir kimse savunmadı. Avukatları daima istifa etti. Ramazan Akyürek’in birinci savunmasını yapan avukat bildiğin meczuptu. O kadar berbattı ki azledildi.”

‘SANIKLARDAKİ HAYAL KIRIKLIĞINI GÖRÜYORUZ’

Akgül, “devleti gördüğümüz yer” dediği Dink cinayeti yargılamasında azmettiricilikle suçlanan Erhan Tuncel’in bir cümlesini hatırlatarak anlatıyor:

“Erhan Tuncel tutuklanma kararının çıktığı duruşmanın sonunda hayatı boyunca en manalı cümleyi söylemiş olabilir. Cezaevine götürülürken ‘Türkiye Cumhuriyeti devleti, kendisine hizmet etmiş kimseyi cezasız bırakmamaktadır’ demişti. Birinci evvel muhbirleri harcar devlet. Eski hakim Mehmet Ekinci de falan da onu görmüştük. Ne kadar asker oluyorsan o kadar gözden çıkarılıyorsun. Erhan Tuncel’i bayağı ağlayarak götürmüşlerdi.”

Akgül, tüm davanın seyrinden mutlu olmasa da kimi isimlerin orada yargılanıyor oluşunu manalı buluyor.

“Yargılananlar ortasında Trabzon Emniyet Müdürü olan Reşat Altay var. 1978’de, Beyazıt’ta 7 öğrencinin vefatına yol veren bir isim. Yeniden yargılananlar ortasında Muammer Güler, Celalettin Cerrah üzere isimler var. Bu isimleri davada görmek manalı geliyor. Şu da var… Hepsindeki hayal kırıklığını görebiliyoruz. ‘Devlete hizmet ettim lakin bana yapılanlara bak’ üzere. Ben bu manada davanın seyrinden şad olmasam da muhakkak bir başarıyı sağladığını düşünüyorum. Bu muvaffakiyetin bir sebebi ülke içindeki iktidar hengamesinden kaynaklanıyor ancak nihayetinde bu isimler yargılanıyor. Toplumsal baskı onların bile tartışılabilir noktaya geldiklerini gösteriyor.”

‘DİNK DAVASI BİRÇOK İNSAN İÇİN MESLEK DAVASI OLDU’

10 yıldır kimler takip ediyor bu davayı? Birinci günden bu yana neler değişti? Toplumsal muhalefet Hrant Dink yargılamasını nerede bıraktı? Akgül anlatıyor:

“10 yıl evvel Beşiktaş DGM’de ‘Hrant’ın Arkadaşları’ pankartı ardında onlarca insan vardı. Barbaros Meydanı’ndan DGM’ye yürüyorlardı. Hatırlarsın… Beşerler, ‘liberal AKP’liler’ olarak görülen Oral Çalışlar, Ethem Mahçupyan üzere isimleri mazeret ederek uzaklaştılar. Tekrar o devir flamalarıyla yürüyüşe katılmak için canhıraş gayret eden örgütleri de sonrasında görmedik. O denli bir noktaya geldi ki Dink davası birçok insan için meslek davası oldu. Nedim Şener ismi bunlardan biri. Misal, İstihbarat Daire Lideri Engin Dinç’in sanık olarak duruşmada dinleneceği gün herkes oradaydı. Gazeteciler, kimi isimler fotoğraf çekiniyorlardı. Dinç, geçen hafta yine savunma yaptı lakin bu sefer yalnızca biz vardık.”

“Dink davası gelinen noktada ‘misyonunu’ doldurduğu için siyasi çevrelerce çok fazla ilgi görmüyor. Misyonunu doldurdu dememden kasıt daha öncesinde bu davalara sahip çıkmanın politik bir karşılığı vardı ancak şu an yok. Zira bu davaya sahip çıkanlar ortasında Nedim Şener üzere isimler vardı. Bu davaya sahip çıkma misyonunun taahhütü olan toplumsal muhalafet şu an kimlerle yan yana duramayacağının kaygısına düştüğü için çok rahat bir biçimde bunları gözden çıkartıyor.”