IMG20201029102349

Mehmet Çebi kimdir?

Kültür Sanat elçisi ve ünlü koleksiyoner Mehmet Çebi’nin hayat kıssasıdır.

Mehmet Çebi, 1968’de İstanbul Süleymaniye’de dünyaya geldi. Eğitim hayatına Namık Kemal İlkokulu’nda başlayan Çebi, lise eğitimini Bakırköy İmam Hatip Lisesi’nde tamamladı.

Akabinde yükseköğrenimi için İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi Kamu İdaresi Bölümü’nü tercih etti. Tekrar birebir üniversitede, İktisat Fakültesi Toplumsal Siyaset Bölümü’nde master yaptı…

Lakin gönlünü de sanata kaptırmıştı çoktan. Beyazıt’ın lisanı olsa da konuşsaydı. Kesinlikle Mehmet Çebi’nin sahaflarda, Çınaraltı’nda geçirdiği vakitleri inci üzere dizili anlatırdı. Memlekette çok siyasal mezunu var diye düşündü. Sevdiği, onu keyifli eden işin peşinden gitmeye karar verdi.

KOLEKSİYONERLİĞE ADIM ADIM

Mehmet Çebi, şimdi lise sıralarında bir öğrenciyken sınır sanatına duyduğu ilgi ile sonunu şimdi kestiremediği bir yola meraklı adımlarla giriş yapmıştı.

1986’da başladığı üniversite eğitimini İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsü’nde almasıyla adımları perçinledi. Vakti Çınaraltı’nda sahaflarda geçiyordu. Katıldığı bir televizyon programında, “Ortada okula da uğruyorduk.” diye esprili bir lisanla anlatacaktı geçen vakti.

Bugün lise ve üniversite kitaplarının satıldığı yer olarak paha gören sahaflar, o vakit sanatın konuşulduğu ve değerlendirildiği yerlerdi. Çınaraltı’nda, tespih ve saat tipinde eşyalar satılırken, sahaflarda çizgi levhaları, elyazması kitaplar, taş baskılar, fermanlar bulunurdu.

Çebi’nin lise sıralarından buralara taşıdığı bu merak, burada yeni dostlar edindikçe ilgisini daha da artırmıştı.

O denli çok anısı oluşuyordu ki… Sahaflarda 1 numarada çabucak girince solda Turan Türkmenoğlu diye bir ağabeyi, en kıymetlilerinden biriydi. Ona gelen çok bedelli Osmanlı Devri hattatları ve yapıtlarına bakmalara doyamazdı.

Bir öbür sahaf Sinan Abi’sinden şöyle bir şey öğrenmişti:

Ve derlermiş ki:

“Bakın bu hoş bir şey. Değerli bir kıymeti olmasa da, bu size hediyemiz…”

SATIN ALDIĞI BİRİNCİ MODÜLÜN KISSASI

Mehmet Çebi’nin üniversitede öğrenci olduğu, sahaflardan çıkamadığı yıllardı. Lakin şimdiye dek bir şeyde satın almamıştı…

Babası, Almanya’da personel olarak çalışıyordu. Bir muhtaçlıkları yoktu; ancak önemli bir şeyler satın alacak durumda da değildi.

Sonra Turan Abi’sinin dükkânında rastladı Kazasker Mustafa İzzet Efendi’nin iç içe geçmiş “Ali – Fatıma” yazılı istif levhasına.

Levhaya biçilmiş 700 dolarlık fiyatı taksit taksit ödemeyi teklif etti.

Mehmet Çebi, koleksiyonerlik macerasının birinci kesimini işte bu türlü satın aldı…

SONRA NE OLDU…

Mehmet Çebi, İmam Hatip mezunu olduğundan okuma yazma biliyordu. Ketebe okuyor, biraz da Osmanlıca biliyordu.

Yani teorik olarak hususa hâkimdi. Bir yandan bunun yararını görüyor, bir yandan da öbür ustalarla tanışıp kendini geliştiriyordu.

Tespih alıyordu. Saate de merakı vardı. Okul ona çok şey kazandırmıştı.

Okul bitmeden Nişantaşı’na gelip gitmeye başladı. Büyük müzayede yapan şirketler daima bu civardaydı.

Aldıklarını toparlayıp sanki satılır mı merakıyla bu şirketlerin yolunu tuttu. Birkaç adedini müzayedeye koydu.

Genç yaşının keşfeden yanı şaşkındı; elindeki eserler aldığının 5 – 10 katı fiyatına satılmıştı.

İşte o kritik kararı verdi Mehmet Çebi. Düşündü ki, memlekette esasen çok sayıda siyasal mezunu vardı. Üzerine İktisat masterini yapıp yoluna sevdiği işlerin tarafından devam etti.

Şaşkın genç yanı, keyifli olduklarının peşinden gitmesi gerektiğini de keşfetmişti.

Kendini ikna eden sesini dinlerken kendini evvel Fatih’te, akabinde da Nişantaşı’nda bu işlerin ticaretini yaparken buldu…

mehmet cebi 6801

DÜNYAYI KEŞFETTİ

Her şey sıra ile takip edilirse muntazam bir dizilimle dökülüyordu insanın karşısına. O denli etrafa da dağılmıyordu. Bir sonraki adımında Mehmet Çebi, dünyayı takip etmeye başladı.

Zihnini ve ruhunu gelişmeye açmıştı. Sadece çizgi sanatı değil, bilhassa Türk fotoğrafını de takibe aldı. Türk fotoğrafının klasik ve çağdaş periyodu ile ilgilenmeye başlamıştı.

Batı fotoğrafında durum ne, nerelere gidiyor diye onun da peşine gidip kıyasa ortam hazırlıyordu. Bunun için Avrupa’da müzayedelere gitmeye, müzeleri gezmeye başladı.

Vakit geçiyor, Mehmet Çebi kendi içinde gelişirken, bilgilerle dönüşüyordu…

MEHMET ÇEBİ’YE NAZARAN SANAT

Mehmet Çebi, sanatın peşine düşerken pek çok duygusal kazanımla ruhunu uçuracağını biliyordu.

Artık ruhuna kattığı her bir sözde, sanat doluyor, yeni tariflerle güçleniyordu.

Bir gün bir televizyon programına çıkıp, “Şimdi bir şeyin sanat olabilmesi için çok değişik tarifler var. Tanımında değişmez bir yan var bence…” diyene kadar yürüdüğü yol ne lezzetliydi…

Mehmet Çebi’ye nazaran, sanatın değişik pek çok tanımı ortasında değişmeyen o yan, yenilik barındırması problemiydi.

Bu mevzuyu şöyle örnekliyordu:

“Ben baktım ki, 17. yy’da yazılmış olan bir Hafız Osman’ın yazdığı hilye-i şerifi, 17. yy’dan 21. yy’a gelmişiz, 400 yıldır hattatlar takip ederek günümüze kadar getirmiş. Bunda bir sorun yok. Bir şey klasik olmuşsa hoştur esasen. Hoş olan şeyler klasik hale geliyor, tutunuyor, bilinir hale geliyor. Ancak birebir metni birebir kompozisyonla yazarken beşerler, bu sanattan çıkıp zanaata geçiyor. Neye benziyor bu? Mimar Sinan geldi Süleymaniye’yi yaptı biz 500 sene boyunca birebirini yapmaya devam ettik. Artık Süleymaniye çok değerli bir sanat yapıtıdır. Ancak taklitleri için biz tıpkı ifadeyi kullanabilir miyiz?”

ÇEBİ ANTİK ŞİRKETİ VE SONRASI

Mehmet Çebi, keşifleri ortasında şunu da fark etmişti. Koleksiyonculuk paradan evvel kültür gerektiriyordu; fakat para kazanmadan da bu işi yürütemezdi.

Bunun için 1990’da, Çebi Antik Şirketi’ni kurarak, sanat yapıtı ve antika ticaretine başladı.

Sanatı keşfetmek için çok çalıştığı yıllar birbirini kovaladı. 2000’lerin başında İstanbul Antik Sanat Müzayede Konutu ve Galerisi’ni kurdu.

Bir yandan da tespih ve çizgi koleksiyonunu zenginleştirmek için çalışıyordu. Bir de şöyle bir şey düşünmüştü. Hz. Ali rivayet etmiş, Peygamber Efendimiz’in tabir-i caizse sözlerle portresini çizmiş, onun fiziki ve ahlaki özelliklerini anlatmış.

Mehmet Çebi, bu metne sadık kalarak nasıl yeni dizaynlar, yeni hilye çeşitleri ortaya koyarız düşünmüş, bilhassa hilye üzerinde ağırlaşarak yeni şeyler üretmeyi tasarlıyordu. Bir hududu olmadan tüm sanat kısımlarına beğenisini sunuyordu. İlgisi, bilgisi ve zevki bir ortaya geldiğinde ise, renkli mürekkepler, renkli kâğıtlar kullanan sanatkârları düşlüyordu.

Nasıl bir portre çıkarmak istiyorlarsa, onların hayal dünyasından çıkacaklara karşı heyecan duyuyordu. Sanatkarın kalbinden geçen ne ise, onlar Peygamberimiz’i  harflerle görsel olarak nasıl tanım etmek istiyorsa, kendini onları teşvik edecek noktada bulmuştu kendini.

Bu fikir, çağdaş hattatların yazdığı Hilye-i Şerif’lerden oluşan bir koleksiyon çıkardı ortaya. Hiç yadsınamayacak bir kısmı yurtdışında olmak üzere büyük stant ve tanıtım tertipleri gerçekleştirdi.

Çebi, yalnızca dünyayı keşfetmiyor, keşfe çıktığı dünyanın bir modülü olmaya uğraş ediyordu…

2015’te, İstanbul Sanat ve Medeniyet Vakfı’nı kurdu.

Mehmet Çebi, doğduğu semte yıllar sonra manalı bir armağan bıraktı. Vakfa ilişkin Hilye-i Şerif ve Tespih Müzesi’ni, Süleymaniye’de ziyarete açtı.

Mimar Sinan imzası taşıyan “Siyavuş Paşa Medresesi”, bu müze için vakıflarca tahsis edildi.

MEHMET ÇEBİ’NİN EN BÜYÜK HAYALİ

Mehmet Çebi, müze sahibi bir koleksiyoner olarak Türkiye’nin müze sıkıntısı ile de her vakit yakından ilgilendi.

Bir açıklamasında, “Hem fizikî yer, hem sergilenen eser sayısı, hem de yapıtların kalitesi bakımından dünyada birinci beşe girebilecek bir çatı müzeye muhtaçlığımız var.” diyen Çebi’nin en büyük hayali, İstanbul’da, Louvre, Hermitage, Metropolitan üzere büyük bir müzenin kurulmasıydı.

Kendisine yöneltilen “Bu müzelere neler konulacak?” sorusuna karşılık, Topkapı Sarayı, Arkeoloji Müzesi, Türk ve İslam Yapıtları Müzesi depolarında yüz binlerce yapıtın bulunduğunu, müze kurulduğunda bunlardan birkaç bininin sergilenebileceğini bilhassa vurguluyordu.

Ayrıyeten ekliyordu:

“Bu süper yapıtları neden müze depolarında çürütelim? Neden beşerler bu yapıtlara ulaşamasın?”

mehmet cebi 2313